Ogniska zgnilca amerykańskiego 2026 — gdzie i ile

Od stycznia do końca sierpnia 2026 roku Inspekcja Weterynaryjna potwierdziła w Polsce 35 ognisk zgnilca amerykańskiego pszczół, z czego 16 przypadło na sam sierpień. Rok wcześniej o tej porze było ich 46. Na pierwszy rzut oka wygląda to na poprawę — tylko że sierpień 2026 był gorszy od sierpnia 2025, a krzywa rośnie z miesiąca na miesiąc.

Rozpisałem comiesięczne biuletyny Głównego Inspektoratu Weterynarii z ostatnich dwóch lat miesiąc po miesiącu, powiat po powiecie. Poniżej to, co z nich wyszło, i co z tego wynika dla pasieki w październiku.

⚠️ Podstawy prawne i procedura — co dokładnie robi powiatowy lekarz weterynarii po wykryciu ogniska, ile wynosi obszar zapowietrzony i kiedy należy się odszkodowanie, opisałem osobno: zgnilec amerykański w 2026 — zwalczany z urzędu?.

Skąd te liczby

Jedynym pierwotnym źródłem jest miesięczny raport Głównego Inspektoratu Weterynarii „Stan zakaźnych chorób zwierzęcych", publikowany z mniej więcej miesięcznym opóźnieniem. Raport za sierpień 2026 ukazał się 30 września. Wszystkie wydania leżą w archiwum biuletynów GIW.

Każdy raport ma tabelę z liczbą ognisk w województwach i drugą, szczegółową, gdzie ogniska są przypisane do powiatów za pomocą czterocyfrowych kodów. To z tej drugiej tabeli da się wyczytać, czy choroba siedzi w twojej okolicy. Portale zwykle podają tylko województwa — a województwo to za duża skala, żeby cokolwiek z tego wynikało dla konkretnej pasieki.

Miesiąc po miesiącu: 2025 i 2026 obok siebie

Źródło: biuletyny „Stan zakaźnych chorób zwierzęcych" GIW, marzec 2025 — sierpień 2026. Raport za wrzesień 2026 jeszcze się nie ukazał.

Patrzę na prawą kolumnę i widzę jedno: 1, 3, 6, 9, 16. Od maja liczba ognisk w każdym kolejnym miesiącu jest wyższa niż w poprzednim, a sierpień prawie podwoił lipiec.

Rok 2025 zamknął się na 75 ogniskach, rok 2024 na 118. Spadek jest wyraźny. Ale w 2025 roku wrzesień i październik dołożyły razem 29 ognisk — prawie 4 na 10 z całego roku przypadły na okres po sierpniu. Jeśli 2026 pójdzie tym samym torem, z 35 ognisk zrobi się grubo ponad 50, a różnica względem poprzedniego roku stopnieje. Wynik za wrzesień GIW poda pod koniec października i wtedy będzie wiadomo, czy to tylko moje czarnowidztwo.

Gdzie wykryto ogniska w sierpniu 2026

Szesnaście ognisk rozłożyło się na 7 województw i 10 powiatów. Rozpisane z kodów GIW wygląda to tak:

• wielkopolskie — 6 ognisk, wszystkie w powiecie poznańskim,
• podkarpackie — 3 (powiat krośnieński 2, brzozowski 1),
• łódzkie — 2 (pabianicki, tomaszowski),
• opolskie — 2 (powiat opolski i miasto Opole),
• pomorskie — 1 (wejherowski),
• śląskie — 1 (lubliniecki),
• świętokrzyskie — 1 (kielecki).

Od początku roku zgnilec pojawił się jeszcze w dolnośląskim (powiaty złotoryjski i zgorzelecki w lipcu), lubelskim (zamojski w marcu, lubartowski w maju, łęczyński w lipcu) i małopolskim (chrzanowski w maju).

Te same powiaty wracają co roku

To jest dla mnie najciekawsza rzecz z całego zestawienia i nie znalazłem jej w żadnym omówieniu. Ogniska nie wyskakują losowo po mapie. Wracają tam, gdzie były wcześniej.

Powiat poznański w 2025 roku miał 12 ognisk (lipiec 3, sierpień 1, wrzesień 7, październik 1), a w samym sierpniu 2026 — kolejnych 6. Powiat brzozowski: 7 ognisk w lipcu–wrześniu 2025 i znowu jedno w sierpniu 2026. Krośnieński: po 2 w lipcu i w sierpniu tego roku. Lubliniecki: po jednym w lipcu i sierpniu 2026.

Biologia to tłumaczy. Przetrwalniki Paenibacillus larvae żyją w starym wosku, w sprzęcie i w zapasach latami. Wystarczy porzucona pasieka, sprzedany „z okazji" ul po chorej rodzinie albo rabunek osłabionego roju przez sąsiednie rodziny i choroba wraca do tej samej okolicy następnego lata. Jeśli twój powiat był w biuletynie rok temu, nie zakładaj, że sprawa jest zamknięta.

Świętokrzyskie z bliska

Moja pasieka stoi w powiecie starachowickim, więc ten fragment czytałem najuważniej. W 2026 roku GIW wykazał w województwie dwa ogniska — oba w powiecie kieleckim, jedno w maju, drugie w sierpniu. Powiat kielecki graniczy ze starachowickim. W 2025 roku ogniska były w powiecie opatowskim: dwa we wrześniu i jedno w październiku.

Dla mnie to jasny sygnał, że jesienny przegląd w tym roku nie kończy się na sprawdzeniu zapasów. Biuletyn nie podaje gmin, więc nie wiem, jak blisko są te ogniska. Zamiast zgadywać, lepiej zadzwonić do powiatowego lekarza weterynarii i zapytać, czy w okolicy są wyznaczone obszary zapowietrzone. Zajmuje to pięć minut, a informacja jest publiczna — PLW ogłasza je rozporządzeniem.

Dlaczego jesień jest groźniejsza niż lipiec

Zgnilec to choroba czerwiu. Paradoksalnie najwięcej ognisk wykrywa się wtedy, kiedy czerwiu ubywa — w 2025 roku szczyt wypadł we wrześniu (22 ogniska). Widzę trzy powody, wszystkie wynikające z praktyki, nie z biuletynu:

1. Rabunki — po skończonych pożytkach pszczoły szukają łatwego miodu. Rodzina osłabiona chorobą broni się słabo, a rabusie wynoszą zapasy z przetrwalnikami do własnych uli.
2. Przeglądy urzędowe — po każdym ognisku lekarz weterynarii ma 30 dni na przegląd pasiek w obszarze zapowietrzonym. Ogniska z lipca i sierpnia „wyciągają" następne we wrześniu.
3. Jesienne przeglądy samych pszczelarzy — przy ostatnim zaglądaniu do gniazda widać plastry z resztkami czerwiu, na których objawy są najbardziej czytelne.

Co zrobić w pasiece w październiku

Nie piszę tu nic nowego dla doświadczonych pszczelarzy, ale przy tej krzywej warto mieć listę przed oczami:

• Obejrzyj ostatni czerw — przy ostatnim przeglądzie przed zimą wyjmij ramki z resztkami czerwiu krytego i sprawdź wieczka. Zapadnięte, z dziurką, nieregularne — patrz dalej.
• Test zapałki przy każdym podejrzeniu — brązowa, ciągnąca się nitka z komórki to sygnał do natychmiastowego zgłoszenia, nie do obserwacji.
• Zwężone wyloty — mniejszy wylot to mniej rabunków, a rabunki roznoszą przetrwalniki.
• Zero obcych plastrów i sprzętu — jesienią na grupach sprzedażowych pojawia się dużo „uli po likwidacji pasieki". Nie wiesz, po czym ta pasieka się zlikwidowała.
• Puste ule po upadłych rodzinach zamknij — nie zostawiaj ich otwartych do wybierania przez cudze pszczoły, dopóki nie wiesz, dlaczego rodzina padła.
• Sprawdź dane w rejestrze — nakaz przeglądu i informacja o obszarze zapowietrzonym trafiają do pasiek, które figurują w rejestrze PLW. Jak to sprawdzić, pisałem przy okazji aktualizacji danych pasieki do 30 września.
• Telefon do PLW — jeśli twój powiat jest w biuletynie, zapytaj o obszary zapowietrzone w okolicy.

Szerzej o jesiennym zamykaniu sezonu piszę w tekście o przygotowaniu pasieki do zimy, a o odróżnianiu zgnilca od innych chorób czerwiu — w przeglądzie chorób pszczół.

Na co patrzeć w kolejnych biuletynach

Raport za wrzesień powinien ukazać się pod koniec października. Będę patrzył na dwie rzeczy. Po pierwsze, czy liczba ognisk od początku roku przekroczy 46 — wtedy tegoroczna „poprawa" się skończy. Po drugie, czy powiat poznański znów da kilka ognisk z rzędu, bo to oznaczałoby, że lokalne ognisko wymyka się kontroli.

Jeśli zaczynasz z pszczołami i chcesz nauczyć się rozpoznawać choroby czerwiu na żywych ramkach, a nie z obrazków — to jeden z tematów zajęć praktycznych na kursie stacjonarnym.

FAQ

Ile ognisk zgnilca amerykańskiego wykryto w Polsce w 2026 roku?

Według biuletynu Głównego Inspektoratu Weterynarii od stycznia do końca sierpnia 2026 roku potwierdzono 35 ognisk zgnilca amerykańskiego pszczół. Najwięcej, 16, przypadło na sierpień. Dla porównania w tym samym okresie 2025 roku było ich 46, a cały rok 2025 zamknął się na 75 ogniskach.

W których województwach wykryto zgnilca w sierpniu 2026?

W sierpniu 2026 roku ogniska potwierdzono w siedmiu województwach: wielkopolskim (6, wszystkie w powiecie poznańskim), podkarpackim (3), łódzkim (2), opolskim (2), pomorskim, śląskim i świętokrzyskim (po 1). Dane pochodzą z miesięcznego raportu GIW „Stan zakaźnych chorób zwierzęcych".

Gdzie sprawdzić, czy w moim powiecie jest ognisko zgnilca?

Ogólny obraz daje miesięczny biuletyn GIW, w którym ogniska są przypisane do powiatów czterocyfrowymi kodami. Dokładną lokalizację i granice obszaru zapowietrzonego podaje rozporządzenie powiatowego lekarza weterynarii, publikowane w BIP inspektoratu i w urzędach gmin. Najszybciej jest zadzwonić do PLW.

Czy zgnilec amerykański występuje jesienią?

Tak. W 2025 roku najwięcej ognisk wykryto we wrześniu (22), a w październiku kolejne 7. Jesienią sprzyjają mu rabunki osłabionych rodzin po zakończeniu pożytków oraz przeglądy urzędowe w obszarach zapowietrzonych wyznaczonych po letnich ogniskach.

Czy w 2026 roku jest mniej zgnilca niż w poprzednich latach?

Liczba ognisk od początku roku jest niższa niż w 2025 (35 wobec 46 na koniec sierpnia), a rok 2025 był lepszy od 2024 (75 wobec 118 ognisk). Jednak sierpień 2026 z 16 ogniskami był gorszy od sierpnia 2025, kiedy było ich 13, a liczba ognisk rośnie z miesiąca na miesiąc od maja.

Co zrobić, gdy podejrzewam zgnilca w ulu?

Niezwłocznie zgłosić podejrzenie powiatowemu lekarzowi weterynarii — to obowiązek prawny, bo zgnilec amerykański jest chorobą zwalczaną z urzędu. Do czasu wizyty nie przenosić ramek, sprzętu ani pszczół między ulami i pasiekami, zwęzić wylot i nie dopuszczać do rabunku podejrzanej rodziny.